Jak prawidłowo przechowywać leki? Czyli pomagamy pacjentom

Maciej Birecki

            Właściwe przechowywanie leków w domu przez pacjentów ma istotne znaczenie w kwestii bezpieczeństwa farmakoterapii. My jako osoby, które znajdują się na końcu „łańcucha” przekazywania leków choremu mamy obowiązek poinformować pacjenta, o tym w jaki sposób dany preparat powinien przechowywać. Każdy producent na opakowaniu, wyprodukowanego przez siebie preparatu ma obowiązek umieścić stosowną informację, w związku z czym nie musimy znać wszystkiego na pamięć, a jedynie umiejętnie odczytywać zapiski. Ponadto, wobec pacjentów powinniśmy służyć radom w kwestii przechowywania wszelkich farmaceutyków w domu, tak aby nie traciły one swoich właściwości.

Przechowywanie leków w domu, czy to takie oczywiste?

            Gdzie przechowywać leki w domu? Z takim pytaniem spotkałem się już nie raz za pierwszym stołem. Pacjenci są coraz bardziej świadomi i sami chcą zadbać o wysoką jakość stosowanej przez siebie farmakoterapii. Chyba Was nie zaskoczę, ale większość z pacjentów przechowuje leki w najmniej do tego przystosowanym miejscu, tj. w łazience albo kuchni. Niestety, ale oba te pomieszczenia są najbardziej narażone na zmiany temperatury oraz wilgotności. Preparaty tam przechowywane mogą pęcznieć, tracić swoją postać, a wysoka wilgotność i temperatura sprzyjać rozwojowi bakterii oraz grzybów. Wszystko to, może się przełożyć na obniżenie bezpieczeństwa stosowanej farmakoterapii.

W takim razie gdzie przechowywać leki? Wydaje się, że dobrym wyborem jest wygospodarowanie półki w szafie w sypialni. Należy wybrać takie miejsce, aby nie miały tam dostępu dzieci, które niestety lubią eksperymentować, a spożycie przez nich farmaceutyków może się skończyć ciężkim zatruciem. Dobrym rozwiązaniem jest również podzielenie domowej apteczki na kategorię. Każda kategoria to osobne pudełko- np. jedno na tabletki przeciwbólowe, drugie na preparaty na przeziębienie, trzecie na leki mamy, itd. Pozwala to na usystematyzowanie leków w domu i ich szybkie odnalezienie w razie nagłej potrzeby.

Jeśli chodzi o lodówkę to wybór w niej miejsca do przechowywania leków jest niezwykle istotny. Niewłaściwe jest umieszczenie ich na drzwiach lodówki, na których to leki są narażone na częste zmiany temperatur. Warto wygospodarować część półki w środku urządzenia, a leki umieścić w osobnym pudełku, aby nie miały styczności z żywnością.

            Które leki do lodówki?

            W lodówce należy przechowywać wszelkie leki, na których opakowaniu znajduje się adnotacja „przechowywać w temp. 2-8 ºC”. Również wydaje się, że lodówka jest jedynym rozsądnym miejscem na przechowywanie preparatów, których producent zastrzegł ich składowanie w temp. do 15 °C (myślę, że nikt z nas, ani naszych pacjentów nie ma takiej temperatury w domu, więc najbezpieczniej będzie w lodówce). Poniżej prezentuję listę preparatów wobec których, co do przechowywania ich w niższej temperaturze pojawia się często sporo wątpliwości:

            - Insuliny: ampułki tego preparatu stosowanego przez osoby chore na cukrzycę wymagają bezwzględnego przechowywania w lodówce. Warto jednak wspomnieć, o czym wiele pacjentów zapomina, że insulina, która znajduje się już  w penie musi być przechowywana w temperaturze pokojowej i to maksymalnie przez miesiąc. Zapobiega to jej krystalizacji po podaniu domięśniowym;

            - Antybiotyki w zawiesinie: w tym przypadku warto uczulić rodziców małych pacjentów, że jako sam „proszek” służący do przygotowania zawiesiny nie wymaga przechowywania w temperaturze poniżej 8 °C, to już po dodaniu do niego wody jest to konieczne. Niższa temperatura ma za zadanie zapobiegać rozwojowi drobnoustrojów, które w środowisku wodnym mogłyby się z powodzeniem rozwijać. Istotne jest również poinformowanie rodziców, że trwałość takiej zawiesiny wynosi 7 lub 14 dni. Oczywiście jak to w życiu, są wyjątki. Przechowywania w lodówce nie wymagają preparaty na bazie klarytromycyny (Klabax, Fromilid, Klacid), a także jeden posiadający w składzie amoksycylinę (Hiconcil). Ich producenci zaznaczają, że nie powinno się ich przechowywać w lodówce, nawet po dodaniu wody;

            - Probiotyki: w większości, wysokiej klasy probiotyki powinny być przechowywane w lodówce. Niska odporność „dobrych bakterii” na wysokie temperatury sprawia, że tylko ich przechowywanie w niskich temperaturach zapewni wysoką jakość, a tym samym wysoką zawartość kolonii bakteryjnych. Przyjmowanie probiotyków przechowywanych w wyższych temperaturach może sprawić, że produkt będzie zupełnie bezwartościowy;

            - Szczepionki: Tutaj sprawa jest prosta, gdyż sami pacjenci doskonale zdają sobie sprawę, że wszystkie szczepionki należy przechowywać w lodówce. Jednak należy uczulić, żeby w czasie letnich, ciepłych dni taki preparat jak najszybciej został przetransportowany do domu, najlepiej zabezpieczony jeszcze torebką termoizolacyjną;

            - Preparaty z nystatyną: w tym przypadku zarówno „proszek” do przygotowania zawiesiny jak i samą zawiesinę należy przechowywać w lodówce. Również leki recepturowe przez nas przygotowane winny znaleźć swoje miejsce w temperaturze poniżej 8 ºC. Jest to bardzo ważne, gdyż pozwoli na przedłużenie ich przydatności o kilka dni. Co ciekawe, produkty gotowe zawierające tę substancję, jak np. tabletki dopochwowe Macmiror Complex według zapewnień producenta mogą być przechowywane w temp. pokojowej;

            - krople do oczu: duża większość kropli do oczu nie wymaga ich przechowywania w niższej temperaturze, nawet po otwarciu. Jednak są wyjątki i, m.in. takie preparaty jak Xalatan czy Taflotan wymagają niższych temperatur, aby mogły zachować swoją trwałość, dlatego też o tym fakcie trzeba poinformować pacjenta przed wydaniem takiego leku;

            - witaminy w kroplach dla dzieci: niektóre preparaty witaminowe w kroplach, które stosowane są u dzieci (jak np. Cebion Multi czy Juvit Multi) wymagają przechowywania w lodówce przez cały okres stosowania;

            - nutridrinki: Producent zapewnia, że nutridrinki nie tracą na wartości, gdy są przechowywane do 25 °C. Jednak aby zabezpieczyć przed niekontrolowanym przegrzaniem warto je chłodzić. Dodatkowo schłodzone smakują dużo lepiej i w ten sposób są dużo lepiej przyswajane przez pacjentów;

            - oleje lniane: bezwzględnie wymagają przechowywania w temperaturze 2-8 ºC, a to ze względu na to, że wyższe temperatury sprzyjają jełczeniu olejów, w tym utlenianiu drogocennych kwasów omega- 3;

            - Czopki, globulki: właściwie jeśli są to preparaty, które nie posiadają substancji, których zapewnienie trwałości jest zależne od ich przechowywania w niskich temperaturach, to te postaci leku nie wymagają przechowywania w lodówce. Jednak należy pamiętać, że te postacie leków są bardzo wrażliwe na zmiany temperatur i jeśli dojdzie do ich przegrzania powyżej 30 stopni to mogą się po prostu rozpłynąć i nie będzie możliwe ich użycie. Z tego względu nie stanie się im nic złego, jeśli profilaktycznie będą umieszczane przez pacjentów w lodówce;

            Umieszczone powyżej propozycje właściwego przechowywania leków przez pacjentów odnoszą się jedynie do najważniejszych postaci wydawanych przez nas w aptece. Istnieje pewnie wiele produktów wobec, których mieliście wątpliwości w jaki sposób je przechowywać. Zapraszamy do dzielenia się swoimi doświadczeniami w tym zakresie oraz własnymi pomysłami, w jaki sposób składować leki w domu.

Oferty pracy z Twojej okolicy

Te sieci mają oferty w Twojej okolicy