Komary, kleszcze, meszki - jak sobie z nimi poradzić?

Maciej Birecki

Komu się marzą piękne i słoneczne dni spędzane na świeżym powietrzu? Pewnie każdemu. ;) Istnieją jednak czynniki, które sprawiają, że czas ten nie zawsze jest w pełni komfortowy dla człowieka. Jednym z nich są małe owady - komary, meszki, a w końcu i kleszcze. Każde z nich tylko poluje na to, aby ukąsić swojego żywiciela - w tym konkretnym przypadku, człowieka. Niestety powodując przy tym świąd i szereg innych reakcji alergicznych, a także zwiększając ryzyko zachorowania na niektóre bardzo groźne choroby, których są nosicielami. W jaki sposób się przed nimi uchronić? Które sposoby są najbardziej skuteczne, aby nie zamknąć się w przysłowiowych „czterech ścianach”, gdy za oknem pięknie świeci Słońce? O tym przeczytacie w dzisiejszym wpisie. 

Dlaczego owady atakują człowieka?

Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Jedyną przyczyną, dla której człowiek staje się ofiarą owadów jest chęć przeżycia i zachowania gatunku przez te drugie. Meszki, czy komary gryzą człowieka po to, aby zassać jego krew. Jest ona dla nich źródłem białka niezbędnego do rozwoju jaj. Dlatego gryzą tylko samice, gdyż samcom jako pożywienie wystarcza nektar kwiatowy. Dla kleszczy, ludzka krew jest za to codziennym pożywieniem. Co ciekawe, gustują one bardziej we krwi innych ssaków, w szczególności tych, które żyją w lesie, np. jeleni, sarn, dzików. Człowieka, natomiast atakują tylko w ostateczności. 

Co przyciąga owady do człowieka?

Owady „wyszukują” człowieka po zapachu potu, a konkretnie kwasu mlekowego. Są one również wabione przez dwutlenek węgla. (który jest wydychany przez człowieka), a także poprzez podwyższoną temperaturę ciała ludzkiego organizmu. Podsumowując, większe narażenie na ukąszenie ze strony różnych owadów mają osoby, które wykazują skłonność do nadmiernej potliwości, a także kobiety w okresie owulacji- ze względu na podwyższoną temperaturę ciała w tym okresie.

Dlaczego objawy ukąszenia przez owady są tak nieprzyjemne?

Owady przecinają za pomocą swoich szczęk skórę żywiciela, wpuszczając do wnętrza organizmu substancje znieczulające i przeciwbólowe. Natomiast za pomocą aparatu ssącego zasysają krew. W wyniku dostarczania do ludzkiego organizmu obcych substancji dochodzi do uwalniania histaminy. Jest to substancja odpowiedzialna za rozwój reakcji alergicznych- powstanie świądu, wysypki oraz zaczerwienienia. Ich intensywność jest zależna od wrażliwości organizmu człowieka na obce substancje wydzielane przez owady. 

Owady mogą przenosić groźne dla zdrowia i życia choroby

Owady, gdy zaatakują człowieka, mogą nie tylko powodować nieprzyjemne objawy reakcji alergicznej, ale i być nosicielem groźnych dla życia chorób. Szczególnie niebezpieczne są ukąszenia przez komara (na szczęście nie w Polsce) oraz przez kleszcza. 

Na świecie żyje kilkadziesiąt gatunków komarów, które mogą być nosicielami bardzo groźnych dla życia ludzkiego chorób. W Polsce można spotkać tylko dwa- komara brzęczącego i komara widliszka. Chociaż ten drugi może być nosicielem malarii, to w Polsce pierwotniaki, które wywołują tę chorobę nie są w stanie przeżyć, a to ze względu na chłodny klimat, który im uniemożliwia odbycie pełnego cyklu rozwojowego. Jednak, gdy decydujemy się na wyjazd w ciepłe kraje, ochrona przed tymi owadami jest konieczna, gdyż oprócz malarii wywołują one takie choroby jak gorączka Denga, zapalenie opon mózgowych, czy żółta gorączka. 

Kleszcze natomiast są nosicielami boreliozy. Jest to choroba odzwierzęca, wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia (B. burgodrferi- głównie w USA oraz B. garini, B. afzelliB. lusitaniae- głównie w Europie i Azji). Zakażenie krętkami odbywa się poprzez przekazanie ich za pomocą śliny żywicielowi przez żerującego kleszcza. W związku z tym nie ma możliwości zarażenia się tą chorobą od innych ludzi bądź od innych zwierząt. Każde ukąszenie przez kleszcza nie musi się kończyć od razu zachorowaniem na boreliozę. Uważa się, że zakażonych jest ok 20% tych pajęczaków. Jednak nawet gdy dojdzie do ukąszenia przez zakażonego osobnika, organizm ludzki może sobie sam poradzić z zakażeniem, wykorzystując własne mechanizmy obronne. Wtedy u człowieka pojawiają się przeciwko krętkom przeciwciała, które są jednymi z markerów badań, które mają pomóc w wykryciu i diagnozie boreliozy. W jaki sposób można rozpoznać boreliozę? Wiele z objawów boreliozy jest nieswoistych. Mogą to być bóle głowy, stawów, serca, zaburzenia snu, uczucie ciągłego zmęczenia. Pierwszym charakterystycznym objawem, wskazującym na zakażenie krętkami Borrelia jest rumień wędrujący. Pojawia się on w okresie od 3 dni do 3 miesięcy od zakażenia. Charakteryzuje się dużym obszarem zaczerwienienia, który szybko narasta osiągając średnicę powyżej 5 cm. Charakterystyczne w jego wyglądzie jest przejaśnienie w centralnej części. Taka zmiana skórna pojawia się u ok. 50% zakażonych. U pozostałych wykrywany jest chłoniak limfocytowy skóry. Choroba także, może ujawnić się w późniejszym stadium, nawet po kilku miesiącach. Wszelkie te objawy powinny być sygnałem do wizyty u lekarza i przeprowadzenia specjalistycznych badań diagnostycznych, które będą mogły potwierdzić, bądź wykluczyć boreliozę. 

Preparaty chroniące przed owadami

Jedynymi działaniami jakie można podjąć w kierunku zabezpieczenia się przed przykrymi dolegliwościami ze strony owadów jest profilaktyka. Preparaty, które można stosować bezpośrednio na skórę lub na ubrania mają za zadanie je odstraszać. Repelenty te są dostępne zazwyczaj w formie sprayów ale i również mogą występować w postaci żeli, czy pianek. Coraz bardziej popularne są również wszelkiego rodzaju plastry i bransoletki, które są szczególnie polecane dzieciom i osobom, które mają wrażliwą skórą. W ich skład wchodzą takie substancje chemiczne jak DEET  (N,N-dietylowy-m-toluamid), a także ikarydyna. Nie wpływają one na żywotność innych organizmów żywych, ale niestety mogą podrażniać skórę człowieka. Dużo częściej w preparatach odstraszających komary zastosowanie znajdują olejki eteryczne. Przede wszystkim należy tutaj wymienić olejek z cytronelii, goździkowy, eukaliptusowy anyżowy, a także cynamonowy. Produkty je zawierające są łagodne dla skóry, nie zawierają substancji biobójczych, stąd można je stosować nawet u niemowląt od 1 miesiąca. Dodatkowo ich przyjemny zapach, sprawia, że działają odprężająco i relaksująco. 

Po ukąszeniu przez komara, meszki, czy inne owady, gdy pojawi się świąd oraz charakterystyczne objawy reakcji alergicznej można zastosować miejscowo preparaty zawierając dimetynden oraz leki przeciwhistaminowe działające ogólnoustrojowe (w tym miejscu odsyłamy do naszego zeszłorocznego artykułu, w którym wykonaliśmy przegląd leków przeciwhistaminowych). Świąd również uśmierzą zimne okłady. Skuteczne będą ponadto wszelkie żele zawierające mentol, a coraz większą popularność zdobywają preparaty z pantenolem, który działa kojąco, regenerująco, a także nawilżająco na naskórek. 

Co więcej, nie można zapominać o wszelkich domowych sposobach, które zapobiegają ukąszeniu przez owady Można tutaj wymienić rośliny, które wydzielają specyficzne substancje odstraszające te owady, np. bazylię, pelargonię, czy kocimiętkę.  

W kwestii zabezpieczenia się przed atakiem ze strony kleszczy należy podjąć dodatkowe działania. Trzeba pamiętać, aby przed wyjściem do lasu założyć szczelne ubrania i spryskać się środkami odstraszającymi kleszcze (są to te same preparaty, które odstraszają inne owady). Po powrocie do domu należy bardzo dokładnie obejrzeć swoje ciało, a gdy zaobserwujemy kleszcza pod żadnym pozorem nie należy smarować go tłuszczem ani alkoholem, gdyż może to spowodować, że toksyczne bakterie skierowane zostaną ze śliny kleszcza do naszego ciała. Bardzo istotne jest aby umiejętnie usunąć tego pajęczaka, najlepiej przy pomocy specjalnej pęsety, bądź za pomocą odciągacza ciśnieniowego. Oba urządzenia powinny być bez problemu dostępne w każdej aptece. Po usunięciu kleszcza należy skrupulatnie obserwować miejsce użądlenia. Przy jednoczesnym ukąszeniu człowieka przez wiele kleszczy lekarz może zalecić jednorazowe podanie doksycykliny. 

Jak widać istnieją skuteczne metody, które pozwalają zniwelować ryzyko ukąszenia przez różnego rodzaju owady. Zastosowanie odpowiednich środków odstraszających insekty sprawi, że radość ze słonecznych i ciepłych dni nie zostanie zakłócona przez bzyczące odgłosy w najbliższym otoczeniu.

Oferty pracy z Twojej okolicy

Te sieci mają oferty w Twojej okolicy