Leki wywołujące fotouczulenie

Maciej Birecki

Do aptek, szczególnie w okresie letnim przychodzi wielu pacjentów, u których pojawiły się pęcherze, wysypki, bądź przebarwienia o nieznanej etiologii. Poszukują oni wielu przyczyn takiego stanu rzeczy, niestety zapominając o tym, że leki, które przyjmują na stałe lub, te które zostały zastosowane doraźnie mogą wywoływać fotouczulenie. Przy których preparatach należy zachować szczególną ostrożność? Jak się uchronić przed przykrymi dolegliwościami? O tym możecie przeczytać w dzisiejszym tekście. 

Które leki wywołują fotouczulenie? 

Leki, które wywołują fotouczulenie można podzielić na dwie główne grupy. Pierwsza z nich to te, które reakcję alergiczną wywołują natychmiastowo, jednak jej objawy zanikają najczęściej po kilku dniach od odstawienia medykamentu. Druga grupa leków to te, których efekty nadwrażliwości na słońce pojawiają się po kilku dniach, miesiącach a nawet latach. Są one bardzo trudne do zdiagnozowania, a jeszcze trudniejsze do wyleczenia. 

Do pierwszej grupy zaliczymy, m.in. antybiotyki, w tym tak pospolite jak doksycyklina oraz ciprofloksacyna. Fotouczulenie wywołuje również większość niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Wyjątkiem w tym zestawieniu jest paracetamol, który można śmiało stosować i jednocześnie zażywać kąpieli słonecznych. Nagłe reakcje alergiczne spowodowane nadwrażliwością na promieniowanie słoneczne mogą powodować również leki obniżające cholesterol (przede wszystkim fibraty), pochodne sulfonylomocznika stosowane w leczeniu cukrzycy, leki moczopędne, czy te stosowane w leczeniu grzybicy. Dużą ostrożność w trakcie opalania muszą również zachować kobiety, które stosują antykoncepcję hormonalną. Przykłady leków mogących powodować nagle reakcje alergiczne umieszczone zostały w poniższej tabeli:

Grupa leków 

Przykłady substancji występujących w preparatach leczniczych

Antybiotyki Chinolonowe

Ciprofloksacyna, Kwas nalidyksowy

Antybiotyki- tetracykliny

Doksycyklina, Minocyklina, Limecyklina

Sulfonamidy

Sulfacetamid, Sulfafurazol

Leki przeciwgrzybicze

Gryzeofulwina

Niesteroidowe Leki przeciwzapalne

Ibuprofen, Ketoprofen, Naproksen, pochodne kwasu salicylowego

Leki przeciwhistaminowe

Difenhydramina

Leki przeciwcukrzycowe- pochodne sulfonylomocznika

Chlorpropamid, Karbutamid

Leki moczopędne

Hydrochlorotiazyd, Furosemid

Witaminy

Witamina B6 i jej pochodne

Fibraty

Fenofibrat, Klofibrat

Leki przeciwgruźlicze

Izoniazyd

Leki przeciwwirusowe

Zidowudyna

Antykoncepcja hormonalna

Preparaty zawierające estrogeny i progesteron

Objawy, które pojawiają się po czasie od przyjęcie leków wywołujących fotouczulenie są bardzo trudne do wykrycia. Jedynym pozytywem takiej sytuacji jest fakt, że dana grupa leków wyołuje przebarwienia o charakterystycznej w barwie, w określonym miejscu. Kwestia ta, jest bardzo pomocna dla doświadczonych lekarzy przy określaniu przyczyny wystąpienia reakcji alergicznej. 

Grupa leków

Substancje lecznicze

Charakterystyczne objawy

Leki cytostatyczne

5- fluorouracyl, busulfan

Ciemne, brązowe łamy w miejscach eksponowanych na słońce, zmiany koloru błon śluzowych i paznokci

Leki przeciwarytmiczne

Amiodaron, Chinidyna

Niebieskoczarnoszare zmiany na skórze oraz na błonach śluzowych, prążki na paznokciach

Trójcykliczne leki przecidepresyjne

Amitryptylina, Imipramina

Czerwone lub sinawe zabarwienia, głównie w obrębie szyi i dekoltu, mogą również wywoływać odbarwienie tęczówki

Leki przeciwmalaryczne

Chlrochina, Hydroksychlorochina

Sinawe i czarne przebarwienia skóry oraz błon śluzowych, które były narażone na promieniowanie UV

Pochodne witaminy A

Beta-karoten

Żółte-pomarańczowe przebarwienia, głównie w obrębie dłoni oraz stóp

Leki przeciwpadaczkowe

Fenytoina

Brązowe przebarwienia, głównie w obrębie twarzy, szyi, dekoltu

Jak się uchronić przed interakcją promieniowania słonecznego z lekami? 

Czy, gdy przyjmuje się powyżej przedstawione leki należy bezwzględnie zamknąć się „czterech ścianach” i nie eksponować swojego ciała na promieniowanie słoneczne? Oczywiście, że nie. Należy po prostu zachować szczególne ośrodki ostrożności. Trzeba zrezygnować z całodziennego „leżenia plackiem”. Jednak, gdy tylko ciało okryje się przewiewnym bawełnianymi ubraniami, założy się kapelusz oraz okulary przeciwsłoneczne z filtrem  UVA i UVB nic nie stoi na przeszkodzie, aby wyjść na powietrze i cieszyć się słoneczną pogodą. Dodatkowo warto ciało posmarować kremami ochronnymi z jak najwyższym filtrem UVA i UVB. Przy ich wyborze należy wybierać te o wysokiej jakości, które nie zawierają takich substancji jak benzofenon oraz kwas paraaminobenzoesowy (często oznaczany jako PABA), gdyż tego typu składniki same powodują fotouczulanie. 

Jak widać, nawet pospolite leki przeciwbólowe mogą wywoływać fotouczulenie, dlatego,przed zażyciem leków zawsze warto sięgnąć po dołączoną do nich ulotkę. Gdy mamy jakiekolwiek wątpliwości w tej kwestii zawsze możemy zasięgnąć rady farmaceuty bądź lekarza.  

Oferty pracy z Twojej okolicy

Te sieci mają oferty w Twojej okolicy